Terimler Sözlüğü
Bu bölümde, Programlanabilir Ödeme Taahhüdü (PÖT) platformu kapsamında kullanılan temel kavramlar, teknik ve hukuki bağlamlarıyla birlikte tanımlanmıştır. Terimler alfabetik sırayla ve tutarlılığı sağ
PÖT (Programlanabilir Ödeme Taahhüdü)
(Programmable Payment Commitment)
Belirli bir tutarın, belirli bir vadede ve tanımlı koşullar altında ödenmesini taahhüt eden; yaşam döngüsü boyunca zincir üzerinde izlenebilen dijital ödeme taahhüdü varlığıdır.
potId
Bir PÖT’ün blokzincir üzerindeki benzersiz tanımlayıcısıdır. potId, PÖT’ün yaşam döngüsü boyunca tüm zincir içi işlemlerde referans olarak kullanılır ve değişmez.
Düzenleyen (Issuer)
PÖT’ü oluşturan ve vade sonunda ödeme yükümlülüğünü üstlenen gerçek veya tüzel kişi.
Lehtar (Beneficiary)
PÖT kapsamında ödeme alma hakkına sahip olan taraf. Lehtar, PÖT’ü doğrudan talep edebilir veya devir yoluyla hak sahibi olabilir.
KEK
(Key-Enabled Key / Kullanıcı İmza Anahtarı)
Kullanıcıya ait, ödeme taahhütlerine ilişkin iradenin kriptografik olarak ispatlanmasında kullanılan anahtar seti. KEK anahtarları ile üretilen imzalar, kullanıcı iradesinin teknik kanıtı olarak değerlendirilir.
KEK İmzası
(KEK Signature)
Kullanıcının belirli bir işlem içeriğini, belirli bir bağlamda ve belirli koşullar altında onayladığını gösteren dijital imza.
Nonce
Her imzalı mesaj için kullanılan benzersiz sayı. Tekrar saldırılarını (replay attacks) önlemek amacıyla kullanılır.
Süre Aşımı
(Expiry)
İmzalanan bir mesajın geçerlilik süresini belirten zaman sınırı. Süresi dolmuş mesajlar geçersiz kabul edilir.
TCMB
(Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası)
PÖT platformunda imza doğrulama ve Dijital Türk Lirası altyapısını işleten merkezi ve tarafsız otorite.
DTL
(Dijital Türk Lirası – Digital Turkish Lira)
TCMB tarafından işletilen dijital para altyapısı. PÖT kapsamındaki ödemeler, DTL sistemi üzerinden gerçekleştirilir.
DTL Sanal Hesap ID
Kullanıcının TCMB Dijital Türk Lirası sistemindeki hesabını temsil eden kimlik referansı.
MOTA
DTL Sanal Hesap ID’nin kullanılamadığı veya paylaşılmasının uygun olmadığı senaryolarda kullanılan alternatif kimlik referansı.
PÖB
(Programlanabilir Ödeme Bileşeni – Programmable Payment Component)
DTL altyapısı içerisinde yer alan ve zamanlanmış ödemelerin otomatik olarak gerçekleştirilmesini sağlayan TCMB bileşeni.
Blokzincir
(Blockchain)
Dağıtık ve değiştirilemez kayıt yapısı sunan teknoloji. PÖT platformunda, durum değişikliklerinin tarafsız şekilde kaydedildiği yardımcı defter olarak kullanılır.
Akıllı Sözleşme
(Smart Contract)
Blokzincir üzerinde çalışan ve belirli kurallara göre otomatik olarak işlem yapan yazılım bileşeni.
Claim
(Talep)
Bir PÖT’ün lehtar tarafından sahiplik veya hak talebiyle istenmesi işlemi.
Kısmi Devir
(Partial Transfer)
Bir PÖT’ün tamamı yerine belirli bir tutarının veya payının başka bir tarafa devredilmesi işlemi.
RFQ
(Request for Quotation – Teklif Talebi)
Bir PÖT’ün vadesinden önce finansal tekliflere açılması süreci.
Kilitleme
(Lock)
RFQ süresi boyunca bir PÖT’ün zincir üzerinde devredilemez hale getirilmesi durumu.
İtfa
(Settlement & Burn)
Vade sonunda PÖT kapsamındaki ödemenin gerçekleştirilmesi ve PÖT’ün zincir üzerinde sonlandırılması işlemi.
Saklama Sağlayıcısı
(Custody Provider)
Blokzincir işlemlerinin imzalanmasında kullanılan özel anahtarları güvenli ortamlarda yöneten kurumsal altyapı sağlayıcısı.
HSM
(Hardware Security Module)
Özel anahtarların güvenli biçimde saklandığı ve imzalama işlemlerinin gerçekleştirildiği donanım tabanlı güvenlik modülü.
MPC
(Multi-Party Computation)
Özel anahtarın tek bir yerde tutulmadığı, imzalama işleminin birden fazla tarafın ortak katılımı ile gerçekleştirildiği kriptografik yöntem.
Anti-Korozyon Katmanı
(Anti-Corruption Layer)
Dış sistemlerden gelen karmaşıklığın, iç sistemleri etkilemesini engelleyen mimari katman.
Olay
(Event)
Blokzincir üzerinde gerçekleşen ve durum değişikliğini temsil eden kayıt.
Denetim İzi
(Audit Trail)
Bir işlemin uçtan uca nasıl gerçekleştiğini gösteren zincir içi ve zincir dışı kayıtların bütünü.
Last updated